نام نویسنده : علی شکیبا آزاد همکاران: بهروز رفیعی امین رسولی مجید صادقی¬فر فروزان حسین¬پناهی
ناشر : سازمان زکمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور
تاریخ نشر : دى 1395
عنوان : رسوب شناسی و ژئوشیمی رسوبات سطحی بستر دریاچه زریوار، استان کردستان با نگرشی ویژه بر پراکندگی فلزات سنگین
شرح مختصر :
چکیده:
دریاچه زریوار یکی از زیست بوم¬های مهم آبی ایران می¬باشد که در غرب ایران و در استان کردستان واقع شده است. در این پژوهش، سعی شده است علاوه بر مطالعه رسوبات بستر دریاچه از نظر رسوب¬شناسی، از نقطه نظر ژئوشیمیایی و زیست محیطی نیز مورد بررسی قرار گیرد. بر این اساس، 31 نمونه از منطقه به صورت منظم از رسوبات بستر دریاچه جمع¬آوری شدند و آنالیزهای فیزیکی و شیمیایی لازم بر روی آن¬ها انجام گرفت و تحت آنالیز ICP-OES قرار گرفته، غلظت عناصر سنگین سرب، روی، منگنز، مس، تیتانیم، کروم، کبالت، نیکل و وانادیم در بخش¬های مختلف قابل تبادل، کربنات، اکسید آهن - منگنز، مواد آلی و باقی¬مانده مشخص گردید. میزان غلظت کل بیشینه و کمینه عناصر مورد مطالعه (میلی¬گرم بر کیلوگرم) به ترتیب بین 9/11 تا 6/64 برای مس، 88/3 تا 6/26 برای سرب، 4/36 تا 148 برای روی، 423 تا 1265 برای منگنز، 2/40 تا 8/193 برای کروم، 987 تا 4103 برای تیتانیم، 7/28 تا 9/133 برای وانادیم، 69/3 تا 01/16 برای کبالت و 1/29 تا 110 برای نیکل تغییر می¬کند. نتایج آنالیز خوشه¬ای نشان می¬دهد که افزایش غلظت آن¬ها بیش¬تر منشأ طبیعی دارد. فاکتور غنی¬شدگی (EF) برای عناصر سرب، روی، منگنز، مس، تیتانیم، کروم، کبالت، نیکل و وانادیم به ترتیب 77/0، 07/1، 14/1، 09/1، 99/1، 36/1، 43/1، 08/1 و 06/1 می¬باشد که نشان¬دهنده¬ی عدم آلودگی منطقه نسبت به این 9 عنصر می¬باشد. بر اساس شاخص زمین¬انباشت (Igeo)، درجه آلودگی برای این 9 عنصر کم¬تر از صفر بوده که بیانگر عدم آلودگی در منطقه می¬باشد. شاخص آلودگی (PI) نیز در منطقه برای عناصر روی، مس، نیکل، کروم، تیتانیم، کبالت و وانادیم در حد متوسط و برای عناصر منگنز و سرب عدم آلودگی را نشان می¬دهد. نتایج نشان می¬دهد که رسوبات منطقه مورد بررسی از نظر شاخص¬های آلودگی در زمره رسوبات غیرآلوده تا آلودگی متوسط قرار دارند و بیش¬ترین میزان این شاخص در شمال شرق دریاچه مشاهده شده است.
واژه¬های کلیدی: فلزات سنگین، آلودگی، دریاچه زریوار، خصوصیات فیزیکوشیمیایی، شاخص¬های ژئوشیمیایی