نام نویسنده : رضا بهبهانی،
تاریخ نشر : دى 1395
عنوان : بررسی پراکندگی مواد آلی در رسوبات بستر خلیج فارس با نگرشی بر کاربرد مواد الی به عنوان نشانگر¬های ژئوشیمی در مطالعات دیرینه اقلیم، دیرینه دریاچه شناسی و دیرینه اقیانوس نگاری
شرح مختصر :
در این مطالعه سعی شده است که با بررسی پارامتر¬های پیرولیز راک-اول (Rock-Eval pyrolysis) در رسوبات بستر خلیج فارس در نواحی شمالی آن به نوع کروژن¬های تشکیل شده و پراکندگی مواد آلی پرداخته شود. مواد آلی رسوبی طیف وسیعی از نشانگر¬ها را فراهم می¬نماید که می¬تواند برای بازسازی اقلیم و محیط دیرینه قاره¬ای و دریایی مورد استفاده قرار گیرد. تولید و حفظ مواد آلی تحت تاثیرتغییرات محیطی قرار می¬گیرد. مواد مغذی(Nutrients) در آب¬های خلیج فارس عمدتا" بوسیله انتقال جریان آب دریای عمان و رودخانه¬های ورودی از سواحل ایرانی{خصوصا" در بخش شمالی خلیج فارس (Northern part of the Persian Gulf)} که در آن¬ها تولید مواد مغذی بالاتر است، وارد می¬شود. به طورکلی بخش¬های شمال غرب خلیج فارس (خور موسی و نواحی مجاور آن) الیگوتروپیک (آب¬های فقیر از مواد مغذی با تولید اولیه پایین) است. در حالیکه مناطق شمال شرقی آن، نسبتا" تولید اولیه بیشتری دارند. تمرکز اکسیژن محلول در مناطق شرقی و میانی خلیج فارس کمتر از مناطق غربی آن می¬باشد. در اکثر مناطق مطالعه شده، مقادیر اکسیژن محلول و PH با درجه حرارت و شوری نسبت عکس دارند. نتایج بررسی¬های دانه سنجی نشاندهنده وجود 4 نوع رسوب عمده گل با کمی گراول، گل ماسه¬ای، گل گراولی و گل ماسه¬ای با کمی گراول در مناطق شرقی و میانی و 4 نوع رسوب عمده گل، ماسه گلی، گل ماسه¬ای و ماسه گلی با کمی گراول در نواحی شمال غربی خلیج فارس می¬باشد. رسوبات مذکور از ذرات آواری (کوارتز، فلدسپار، خرده سنگ، قطعات خرده سنگی کربناته و کانی¬های رسی) و شیمیایی- بیو شیمیایی (پوسته دوکفه¬ای، گاستروپود، فرامینیفرا، استراکود، بریوزوآ، قطعات خرچنگ، اسکلت ماهیان و ذرات غیر اسکلتی اایید) تشکیل شده اند. بر پایه مطالعات ژئوشیمی آلی، مقدار کربن آلی کل از 03/0 تا 48/1 درصد وزنی متغیر است که در رسوبات گلی در اغلب نمونه¬های مطالعه شده، افزایش می¬یابد. مقادیر S2و TOC در بخش¬های عمیق تر و دور از ساحل نسبت به مناطق ساحلی و کم عمق افزایش یافته است که این موضوع نشاندهنده پتانسیل بیشتر حفظ مواد آلی در بخش¬های عمیق تر خلیج فارس می¬باشد. همچنین در رسوبات بستر خلیج فارس کروژن¬های تیپ II، III، مخلوط II-III و مخلوط III-II وجود دارد که از سمت شرق خلیج فارس (هرمزگان) به سوی غرب (بوشهر و خوزستان) به دلیل تمرکز بیشتر رودخانه¬های ورودی در نواحی غربی نسبت به شرقی، افزایش در کروژن¬های تیپ III (مواد آلی با منشا خشکی زی) و مخلوط III-II مشاهده می¬شود. لازم به ذکر است که با افزایش عمق، روند افزایش کروژن تیپ II در رسوبات خلیج فارس مشاهده می¬شود که احتمالا" به دلیل کاهش تمرکز اکسیژن محلول در اکثر نقاط عمیق نسبت به نقاط ساحلی خلیج فارس و دور شدن از منشا کروژن¬های رودخانه¬ای خشک زی (قاره¬ای، کروژن تیپ III) در نواحی غربی می¬باشد.